چک‌لیست خرید توربین دندانپزشکی دست دوم

توربین (air turbine handpiece) پرکارترین ابزار دست دندانپزشک است و به همین دلیل بیشتر از بقیه فرسوده می‌شود. هندپیس‌های دست دوم ارزان‌اند، ولی عیب‌هایشان از بیرون دیده نمی‌شود. من در خرید این ابزار حساس‌ترم، چون توربین خراب فقط کار را کند نمی‌کند، به دقت ترمیم و راحتی بیمار هم لطمه می‌زند.

اگر تصویر کلی خرید کارکرده را نمی‌شناسید، اول راهنمای خرید تجهیزات دندانپزشکی دست دوم را بخوانید. در این مقاله فقط درباره توربین و هندپیس حرف می‌زنم و قدم‌به‌قدم می‌گویم چه چیزی را ببینید، چه چیزی را بشنوید و از فروشنده چه بپرسید.

توربین دست دوم اصلاً می‌ارزد؟

جواب صادقانه من این است: گاهی بله، ولی بیشتر وقت‌ها نه. توربین از ابزارهایی است که قطعه اصلی‌اش، یعنی بلبرینگ، با استفاده ساییده می‌شود. اگر فروشنده سابقه تعویض بلبرینگ را نشان بدهد و بتوانید دستگاه را روشن ببینید، خرید قابل‌قبول است. در غیر این صورت اختلاف قیمت ممکن است با هزینه تعمیر یک‌جا از بین برود.

دلیل دوم بهداشت است. داخل هندپیس مسیرهای ریز هوا و آب دارد و مثل ابزار ساده نمی‌شود آن را مطمئن شست‌وشو کرد. قاعده معمول این است که هندپیس بعد از هر بیمار تمیز، روغن‌کاری و در اتوکلاو استریل شود. هندپیس دست دوم باید سابقه مستند همین مراقبت را داشته باشد. اگر درباره اتوکلاو خودتان مطمئن نیستید، چک لیست خرید اتوکلاو دست دوم را ببینید.

نوع هندپیس و کوپلینگ شما چیست؟

قبل از هر چیز مطمئن شوید هندپیس به یونیت شما وصل می‌شود. اینجا بیشتر خریداران اشتباه می‌کنند.

هندپیس سرعت بالا (توربین) با هوای فشرده کار می‌کند و برای برش و آماده‌سازی حفره است. هندپیس سرعت پایین (کنتراآنگل و میکروموتور) برای پولیش، کار ریشه و جرم‌گیری است. این دو با هم فرق دارند و هر کدام کوپلینگ و سیستم خاص خود را دارند. در یونیت‌ها دو سیستم کوپلینگ رایج داریم: دو‌سوراخ و چهار‌سوراخ، که با تعداد سوراخ‌های اتصال تشخیص داده می‌شوند. هندپیس با کوپلینگ نامناسب به یونیت وصل نمی‌شود، مگر با رابط.

پس پیش از خرید این‌ها را مشخص کنید: نوع اتصال یونیت شما، اینکه به نور (فایبر اپتیک) نیاز دارید یا نه، و اندازه سر هندپیس. اگر در این مورد مطمئن نیستید، مدل یونیت را بگویید و از تکنسین بپرسید. برای شناخت یونیت و اجزایش هم یونیت دندانپزشکی را بخوانید.

پیش از دیدن دستگاه از فروشنده چه بپرسیم؟

چند سؤال ساده کار را روشن می‌کند. جواب فروشنده هم نشان می‌دهد چقدر ابزار را می‌شناسد.

• مدل و سازنده دقیق چیست و سریال روی بدنه با حرف او می‌خواند؟
• کوپلینگ چند‌سوراخ است و به چه یونیتی وصل می‌شد؟
• بلبرینگ یا کارتریج کِی عوض شده و توسط چه کسی؟
• هر چند وقت روغن‌کاری و استریل می‌شد؟
• چه کسی از آن استفاده می‌کرد و چرا می‌فروشد؟
• سابقه افتادن یا تعمیر دارد؟
• نور و اسپری آب سالم است؟

پاسخ‌های مبهم مثل «همیشه سالم بوده» برای من کافی نیست. فروشنده‌ای که واقعاً دستگاه را می‌شناسد، جواب دقیق دارد.

حین دیدن دستگاه چه چیزهایی را تست کنیم؟

برای تست توربین باید آن را به یونیت وصل کنید و روشن ببینید. بدون این کار هیچ توربینی را نمی‌خرم، چون عیب اصلی فقط در حال کار معلوم می‌شود.

بلبرینگ را از صدا بشناسید. توربین سالم یکنواخت و نرم می‌چرخد. صدای خش‌دار، غرغر یا لرزش غیرعادی یعنی بلبرینگ فرسوده است. وقتی هوا را قطع می‌کنید، روتور باید کمی ادامه بدهد و بعد آرام بایستد. اگر خیلی زود بایستد یا ناگهان قفل کند، مشکل دارد.

چاک (chuck) همان قسمتی است که فرز را نگه می‌دارد. یک فرز بگذارید و سعی کنید آن را بکشید و تکان بدهید. نباید لق باشد و نباید بیرون بیاید. فرزی که در چاک لق است، هم دقت کار را بد می‌کند و هم خطرناک است. بعضی مدل‌ها دکمه‌ای (push button) و بعضی اصطکاکی (friction grip) هستند و باید فرز مناسب خودشان را داشته باشند.

اسپری آب و هوا را باز کنید. باید از سوراخ‌های سر هندپیس بدون انسداد و پراکندگی بیرون بیاید و به نوک فرز برسد. اگر نور دارد، روشن شود و یکدست باشد. در نهایت اتصال پشت هندپیس را وارسی کنید: اورینگ‌ها باید سالم باشند و نشتی هوا یا آب وجود نداشته باشد.

بهداشت و استریل: چرا حساس‌ترین بخش است؟

هندپیس با دهان بیمار تماس دارد و در ضمن کار ممکن است ترشحات را به داخل مسیرهای هوا و آب بکشد. به همین دلیل اهمیت دارد که هندپیس بعد از هر بیمار تمیز و استریل شود و ضدعفونی سطحی به‌تنهایی کافی نیست. این یک اصل شناخته‌شده در کنترل عفونت است و دفترچه سازنده هندپیس روش دقیق را می‌گوید.

وقتی هندپیس دست دوم می‌خرید، شما دقیقاً نمی‌دانید قبلاً چطور نگهداری شده است. پیشنهاد من این است که پیش از اولین استفاده، آن را طبق دفترچه سازنده تمیز، روغن‌کاری و استریل کنید. اگر دفترچه ندارید، شماره مدل را از سازنده یا نماینده بپرسید. همچنین بررسی کنید که هندپیس برای اتوکلاو ساخته شده باشد، چون بعضی مدل‌های قدیمی یا ارزان گرما را تحمل نمی‌کنند.

چه خرابی‌هایی هزینه تعمیر بالایی دارند؟

بعضی عیب‌ها ارزان حل می‌شوند و بعضی گران. دانستن تفاوت آن‌ها در چانه‌زنی کمک می‌کند.

عیب‌های معمولاً ساده: اورینگ فرسوده، نور خاموش به‌خاطر لامپ یا فایبر، انسداد سوراخ‌های اسپری. اینها ارزان‌اند و با سرویس درست می‌شوند. عیب‌های سنگین‌تر: بلبرینگ فرسوده یا روتور آسیب‌دیده، چاک ضعیف و بدنه ضربه‌خورده. بلبرینگ و روتور قطعه‌های اصلی‌اند و تعویضشان هزینه دارد. اگر بدنه ترک دارد یا دستگاه زمین خورده، من از خریدش صرف‌نظر می‌کنم.

برای هر توربینی که می‌خرید، هزینه یک سرویس کامل را هم در قیمت حساب کنید. اگر مجموع قیمت خرید و سرویس به نو نزدیک می‌شود، نو بخرید.

چک‌لیست نهایی: قبل از پرداخت چه کنیم؟

جدول زیر خلاصه همه چیزهایی است که گفتم. با خودتان ببرید و جلوی فروشنده تیک بزنید.

اگر در کنار توربین به ابزار دیجیتال هم فکر می‌کنید، چک لیست خرید RVG دست دوم را هم ببینید.

سؤالات متداول

جمع‌بندی

اگر من جای شما بودم، توربین را فقط وقتی دست دوم می‌خریدم که بتوانم آن را روشن ببینم، سابقه تعویض بلبرینگ را بدانم و کوپلینگ آن را با یونیتم تطبیق داده باشم. قبل از اولین استفاده هم آن را طبق دفترچه تمیز و استریل می‌کردم. اگر یکی از این‌ها نبود، نو می‌خریدم. وقتی آماده بودید، آگهی‌های توربین و هندپیس را در فـی ببینید و چند مورد را با این چک‌لیست مقایسه کنید.

بیشتر بخوانید

• تجهیزات دندانپزشکی دست دوم که ارزش خرید دارند
• قرارداد خرید و فروش تجهیزات پزشکی
• کلاهبرداری خرید تجهیزات دندانپزشکی