چرخه استریل ابزار در مطب دندانپزشکی: از شست‌وشو تا نگهداری
اتوکلاو فقط یک ایستگاه از مسیر است. ابزاری که تمیز نشده باشد استریل هم نمی‌شود. شش مرحله آماده‌سازی ابزار را به ترتیب مرور کنید.
استریل کردن ابزار یک دکمه نیست، یک مسیر است. اگر هر مرحله‌ی پیش از اتوکلاو درست انجام نشود، بخار به سطح ابزار نمی‌رسد و نتیجه قابل اعتماد نیست. قاعده اصلی ساده است: ابزاری که تمیز نیست، استریل نمی‌شود.
یک مسیر یک‌طرفه
اتاق استریل را طوری بچینید که ابزار فقط در یک جهت حرکت کند: از سمت «آلوده» به سمت «تمیز». ابزار تمیز و آلوده نباید از روی یک سطح رد شوند.
مرحله ۱: جمع‌آوری و انتقال
ابزار استفاده‌شده را در ظرف دربسته به اتاق استریل ببرید. نگذارید خون و مواد روی ابزار خشک شود؛ اگر شست‌وشو با تأخیر انجام می‌شود، ابزار را مرطوب نگه دارید.
مرحله ۲: تمیز کردن
آلودگی قابل دیدن باید کامل برداشته شود. سه روش رایج:
- التراسونیک کلینر: برای ابزار دستی مؤثر است و تماس دست با ابزار تیز را کم می‌کند.
- واشر دیس‌اینفکتور: شست‌وشو و ضدعفونی حرارتی را خودکار و یکنواخت انجام می‌دهد.
- شست‌وشوی دستی: با برس دسته‌بلند، دستکش ضخیم و محافظ چشم، وقتی راه دیگری نیست.
هندپیس‌ها روش خودشان را دارند؛ نگهداری توربین و آنگل را ببینید.
مرحله ۳: آبکشی، خشک کردن و بازبینی
ابزار را آبکشی و کامل خشک کنید. بعد زیر نور خوب نگاهش کنید: باقی‌مانده‌ی ماده، زنگ‌زدگی، لبه کُند و لولای سفت. ابزار معیوب را همین‌جا کنار بگذارید.
مرحله ۴: بسته‌بندی
ابزار را در پاکت یا کاست مناسب بگذارید و نشانگر شیمیایی را داخل بسته قرار دهید. تاریخ را روی بسته بنویسید. بسته را بیش از حد پر نکنید؛ بخار باید به همه سطح‌ها برسد.
مرحله ۵: استریل
بسته‌ها را طوری بچینید که روی هم فشرده نشوند. سیکل مناسبِ نوع بار را انتخاب کنید. برای بسته‌ها و وسایل توخالی به اتوکلاو کلاس B نیاز دارید؛ تفاوت کلاس‌ها را در مقایسه اتوکلاو کلاس B و N و S بخوانید.
بسته باید خشک از دستگاه بیرون بیاید. بسته خیس را استریل حساب نکنید.
مرحله ۶: نگهداری
بسته‌های استریل را در جای خشک، دربسته و دور از سینک نگه دارید. پیش از باز کردن، سالم بودن بسته و تغییر رنگ نشانگر را نگاه کنید.
پایش: از کجا بدانیم جواب داده؟
| نوع پایش | چه چیزی را نشان می‌دهد | هر چند وقت |
|---|---|---|
| فیزیکی (دما، فشار، زمان) | سیکل طبق برنامه اجرا شده | هر سیکل |
| نشانگر شیمیایی | بسته در معرض شرایط استریل بوده | هر بسته |
| نشانگر بیولوژیک | میکروارگانیسم مقاوم از بین رفته | دوره‌ای، طبق دستورالعمل |
نتیجه‌ها را ثبت کنید. سابقه مکتوب، هم برای اطمینان خودتان است و هم برای بازرسی.
این مطلب راهنمای عمومی است و جای دستورالعمل‌های رسمی کنترل عفونت و دستور سازنده هر دستگاه را نمی‌گیرد. برای تجهیز اتاق استریل، آگهی‌های استریل و کنترل عفونت را ببینید.